Nieuws

cmwp.nl / Actueel / Nieuws

Verslag regiobijeenkomst Waldenström ZuidWest 18 november

Communiceren met uw arts

Mevrouw dr. Inge Henselmans is als psycholoog/onderzoeker verbonden aan het AMC. Zij gaf op de regiobijeenkomst Waldenström ZuidWest van 18 november jl. een voordracht getiteld ‘Communiceren met uw arts’.

Opening
Mijo Goedegebuure heet ons welkom. Fijn dat de mensen die niet komen zich hebben afgemeld. Zo weten we hoe het met hen gaat. Nieuwe lotgenoten worden voorgesteld. En sinds de laatste bijeenkomst zijn een aantal mensen overleden. We staan daar een moment bij stil.

De moderne patiënt
De voordracht begint met een filmpje. We zien een leukemiepatiënt in het ziekenhuis. Hij is mondig en vraagt en zegt veel. Een van de artsen vertelt desgevraagd dat zij dit lastig vindt. De patiënt neemt steeds de rol over van ‘gespreksleider’ waardoor de arts moeite heeft de gesprekslijn die zij had voorbereid vast te houden.

Vraag aan de zaal: Wat vindt u lastig in gesprek met uw arts?

• ‘Wat doe je als de arts niet goed luistert naar de patiënt? Je krijgt zo niet de informatie die je zou willen.’
• ‘Het is lastig als je de medische terminologie niet goed kent. Waar gaat het over?’
• Iemand vindt het moeilijk te merken dat hij meer weet dan de arts. Veel patiënten oriënteren zich grondig.
• Iemand ervaart een groot verschil tussen een wat oudere ervaren arts en een arts in opleiding die wat minder zeker is.

Vertrouwen is heel belangrijk. In de geneeskunde is een paradigmaverschuiving waarneembaar. Hoe wordt er naar iets gekeken? Van artsgericht naar patiëntgericht. Vroeger ging het contact tussen arts en patiënt uit van de arts. De rol van de patiënt wordt steeds groter. Bovendien gaat het niet alleen meer om puur medische zaken. De patiënt als mens wordt belangrijk. Van biomedisch naar bio-psychosociaal.

Uit een onderzoek blijkt dat in onze tijd de meeste patiënten willen dat de beslissing over hun eventuele behandeling na overleg tussen arts en patiënt genomen wordt. Het merendeel hiervan wil die beslissing samen met de arts nemen. Een veel kleiner percentage kiest voor zelf beslissen of voor de beslissing overlaten aan de arts.
Vrijwel geen enkele patiënt wil geheel zelf en zonder overleg met de arts de beslissing nemen over de te nemen behandeling. En er zijn wel mensen die graag de beslissing min of meer zonder overleg toevertrouwen aan de arts. Deze groep is echter de laatste jaren sterk afgenomen.

Geëmancipeerd
De patiënt wordt steeds meer geëmancipeerd. Er is wetgeving over rechten en plichten van patiënt en van arts. Verder stelt de patiënt zich steeds vaker op als kritische consument. Hij kan zich oriënteren op zijn kwaal. Hij kan shoppen en een keuze maken in welk ziekenhuis hij behandeld wil worden of door welke arts. Verder wordt opgemerkt dat kanker steeds meer bespreekbaar is geworden in de samenleving.


Niet ideaal
Toch gaat het vaak nog niet goed. Patiënten stellen nog steeds weinig vragen, uiten zelden hun zorgen, benoemen niet hun eigen agenda voor het gesprek en dragen nauwelijks bij aan de te nemen beslissingen. Veel patiënten nemen zich voor om bepaalde vragen te stellen aan de arts maar doen het niet als het moment daar is. Ook zijn patiënten vaak terughoudend als het gaat om lastige vragen, bijvoorbeeld over hun prognose.

Waar gaat het mis? Het contact tussen patiënt en arts is kort en snel. De arts stelt zich vaak erg zakelijk, biomedisch en weinig patiëntgericht op. De patiënt heeft of geen behoefte aan een beter contact of hij ervaart de barrières hiervoor te groot. Zo’n barrière is bijvoorbeeld de al eerder genoemde onzekerheid over het medisch jargon.


Actieve patiënt
Het is natuurlijk van groot belang dat arts en patiënt een goed contact hebben. De arts heeft een lange opleiding, specialisatie, nascholingen achter de rug en kan vaak bogen op een enorme ervaring. De patiënt heeft meestal geen medische opleiding en weinig ervaring. Toch kun je de patiënt wel als expert beschouwen. Hij heeft namelijk wel kennis over zijn eigen ziektegeschiedenis, over zijn klachten en over zijn lichaam. Bovendien heeft hij meer dan wie dan ook inzicht in zijn persoonlijke waarden, vragen en behoeften.
Uit onderzoek is gebleken dat indien patiënten actief deelnemen aan het gesprek met de arts, de arts geen waardevolle informatie mist en meer te weten komt over bijvoorbeeld de pijn van de patiënt. Verder krijgt de patiënt zo meer informatie, hij onthoudt alles beter, en hij is meer tevreden over het gesprek met als gevolg de patiënt zich emotioneel en fysiek beter voelt.

Het is slim om een geheugensteuntje mee te nemen naar het gesprek. Het CMWP Top 10 kaartje ‘met belangrijke punten voor het bezoek aan uw specialist’ is dan ook een prima initiatief. Mevrouw Henselmans wil er twee dingen aan toevoegen. Zorg ten eerste dat je PUIC communiceert. Presenteer je situatie duidelijk. Uit je zorgen helder en expliciet. Informeer naar wat je wilt weten of over wat je wilt vertellen. Check tenslotte of alles wat je wilde zeggen goed is over gekomen en of je alles goed hebt bergrepen wat de arts heeft gezegd. Het tweede punt is, geef aan wat je wensen zijn over de communicatie. Wil je alles weten of nu nog even niet? Wil je nu beslissen of er over nadenken? Wil je zelf beslissen of wil je de beslissing over laten aan de arts of wil je samen de beslissing nemen?


Vragen en opmerkingen uit de zaal.

• Er is soms ongenoegen over de arts.
• Een arts heeft tijd nodig om de patiënt te leren kennen. Alle patiënten zijn anders en hebben andere behoeftes. Je hebt als patiënt daar zelf ook invloed op. Wees duidelijk.
• ‘Bij de patiëntenvereniging hoor je veel meer dan bij de arts.’
• De arts moet ook wennen aan mondige patiënten. Wees duidelijk in wat je verwacht van de arts.
• ‘De arts zou er niet zonder meer vanuit moeten gaan dat de patiënt haar wel vertrouwt. Het is goed mogelijk om van ziekenhuis te veranderen als patiënt. Op de CMWP website is informatie en advies te vinden over de verschillende ziekenhuizen.’
• Iemand vraagt zich toch af of je ondanks een goede communicatie tussen arts en patiënt de arts wel kunt vertrouwen. ‘Er zijn zoveel andere belangen in het spel dan alleen jouw gezondheid.’

Twee discussiepunten
Kun je als patiënt eigenlijk wel vertrouwen op het advies van de arts?

• ‘Mijn arts zit in een team. In dat team wordt besproken en overlegd. Dat is vertrouwenwekkend.’
• ‘Mijn arts moet wel eens iets opzoeken. Aanvankelijk stond ik daar sceptisch tegenover maar nu vind ik het wel normaal. Zo’n vrouw kan toch niet alles weten.’
• ‘Het is goed om de arts op de patiëntenvereniging te wijzen. Vraag ook waar zij haar informatie vandaan haalt.’
• ‘Ik vertrouw niet blindelings op mijn arts. Die belicht mijn ziekte eenzijdig. Er zijn verschillende alternatieve therapieën, maar die worden tegengehouden door de industrie en dergelijke.’

Wait and see.
Hoe ga je er mee om, wat als je het moeilijk vindt en wat is de rol van de arts daarbij?

• ‘Ik heb het drie jaar lang gehad. Was niet onprettig. Gaf me tijd om te verwerken en na te denken over mijn ziekte en therapie.’
• ‘Ik vond het lastig. Je moet vertrouwen dat de arts iets gaat doen zodra het nodig is.’
• ‘Hoe je Wait and see ervaart hangt ook sterk van je conditie af.’
• ‘Voor mij is het duidelijk. Mijn arts en ik houden mijn bloedwaarden periodiek in de gaten. Zodra die bepaalde waarden overstijgen gaan we therapie doen, is de afspraak.’

Tot slot nog een advies: Laat merken aan de arts dat je een bewuste patiënt bent.

Besluit
Na deze heldere lezing krijgt mevrouw Henselmans door Anke Tinselboer natuurlijk een prachtige bos bloemen overhandigd en genieten wij allemaal van de lunch.

De techniek was in de handen van Randy Pijper, en het moet gezegd, de microfoons werkten perfect en bovendien - ze piepten niet.

Verslag: Dirk Wagner
Open de foto groot

Naar nieuwsoverzicht